Trema przed występem w przedszkolu lub szkole: jak pomóc dziecku ją oswoić
Tremę przed występem dziecko oswaja najlepiej wtedy, gdy wie dokładnie, co je czeka, ćwiczy swoją rolę w spokojnej atmosferze i czuje, że rodzicom zależy na nim, a nie na idealnym wykonaniu. Pomaga rozmowa o emocjach bez ich bagatelizowania, kilka próbnych występów przed domownikami, proste ćwiczenia oddechowe i jasny plan dnia przedstawienia. Nie warto natomiast powtarzać, że nie ma się czym stresować, ani zmuszać dziecka do wyjścia na scenę za wszelką cenę. Lekka trema jest naturalna i często pomaga się skupić, a celem jest nauczyć dziecko, jak sobie z nią radzić.
Skąd bierze się trema u dziecka
Występ przed publicznością to dla dziecka sytuacja nowa i trudna do przewidzenia. Nie wie, jak zareaguje widownia, boi się, że zapomni tekstu, przewróci się albo że inni będą się śmiać. Do tego dochodzą emocje dorosłych, które dzieci świetnie wyczuwają. Jeżeli rodzic denerwuje się bardziej niż przedszkolak, dziecko uzna, że występ to coś groźnego.
Objawy tremy bywają różne w zależności od wieku i temperamentu:
- bóle brzucha lub głowy w dniu występu albo kilka dni wcześniej,
- problemy z zasypianiem, nocne pobudki,
- rozdrażnienie, płaczliwość, przyklejanie się do rodzica,
- niechęć do rozmów o przedstawieniu albo zapewnienia, że nie chce w nim brać udziału,
- u starszych dzieci także drżenie rąk, suchość w ustach, przyspieszony oddech tuż przed wejściem na scenę.
Te sygnały nie oznaczają, że dziecko nie powinno występować. Mówią raczej, że potrzebuje wsparcia i przygotowania. Jeśli jednak lęk jest bardzo silny, trwa długo i dotyczy wielu sytuacji, nie tylko scenicznych, warto przyjrzeć mu się bliżej. Więcej o tym piszemy w tekście Dziecięce fobie - jak pomóc maluchowi pokonać lęki.
Przygotowanie w domu na kilka tygodni przed występem
Najwięcej można zrobić wcześniej, zanim emocje sięgną zenitu. Dobre przygotowanie daje dziecku poczucie, że panuje nad sytuacją.
- Dowiedz się jak najwięcej - zapytaj nauczyciela o rolę dziecka, tekst, piosenki, kostium, miejsce i godzinę występu. Im mniej niewiadomych, tym mniejszy lęk.
- Ćwicz krótko i regularnie - kilka minut dziennie w zabawie działa lepiej niż godzinna próba w przeddzień. Powtarzajcie tekst w samochodzie, przy kąpieli, podczas spaceru.
- Zróbcie próbę generalną w domu - niech dziecko wystąpi przed rodzeństwem, dziadkami albo pluszakami. Można nagrać występ telefonem i obejrzeć go razem, chwaląc konkretne rzeczy.
- Przećwiczcie trudne chwile - co zrobić, gdy zapomni słowa? Można spojrzeć na panią, która podpowie, albo zaśpiewać dalej razem z grupą. Dziecko, które ma plan awaryjny, mniej boi się pomyłki.
- Przymierzcie kostium wcześniej - niewygodny strój albo drapiąca peleryna potrafią zepsuć humor nawet najodważniejszemu aktorowi.
Sposób przygotowania warto dopasować do wieku. Przedszkolak najlepiej uczy się przez zabawę: teatrzyk z pacynkami, w którym pluszowy miś też się boi występu, pomaga mu nazwać własne uczucia. Uczeń pierwszych klas może już korzystać z prostych ściągawek obrazkowych z kolejnością scen. Starsze dzieci docenią rozmowę o tym, jak radzą sobie z tremą sportowcy przed zawodami, i własny rytuał przed wyjściem na scenę, na przykład trzy głębokie oddechy i jedno zdanie dodające otuchy.
Rozmowa o emocjach i ćwiczenia na uspokojenie
Dziecko powinno usłyszeć, że trema to normalne uczucie, które mają także dorośli, aktorzy i sportowcy. Zamiast mówić: nie denerwuj się, lepiej nazwać to, co się dzieje: widzę, że trochę się boisz, to zrozumiałe, bo to dla ciebie coś nowego. Możesz opowiedzieć o własnym stresie przed ważnym wydarzeniem i o tym, co Ci wtedy pomogło.
Dobrze działają proste techniki, które dziecko może zastosować samo, także tuż przed wyjściem na scenę:
- Oddech balonika - powolny wdech nosem, jakby się wąchało kwiatek, i długi wydech ustami, jakby się dmuchało w świeczkę lub balonik.
- Zaciśnij i puść - mocne zaciśnięcie pięści na kilka sekund, a potem rozluźnienie dłoni. Napięcie odpływa razem z ruchem.
- Szukanie bliskiej twarzy - umówcie się, gdzie będziesz siedzieć, i że dziecko może na Ciebie spojrzeć w trakcie występu.
Więcej ćwiczeń dopasowanych do dzieci w różnym wieku znajdziesz w artykule o technikach oddechowych dla dzieci na redukcję lęku przed szkołą.
Dzień występu i rozmowa po przedstawieniu
W dniu przedstawienia zadbaj o spokojny poranek, normalne śniadanie i zapas czasu na dojazd. Pośpiech i nerwowe szukanie kostiumu w ostatniej chwili tylko podsycają stres. Nie powtarzajcie już tekstu w kółko, lepiej porozmawiać o czymś przyjemnym albo zaplanować, co zrobicie razem po występie.
Jeśli dziecko w ostatniej chwili odmówi wejścia na scenę, nie zmuszaj go i nie zawstydzaj przy innych. Czasem wystarczy, że stanie z boku albo dołączy do grupy w połowie. Każda forma udziału jest krokiem do przodu. Dzieci nieśmiałe często potrzebują więcej czasu i innych okazji, by nabrać odwagi, a pomocne mogą być zajęcia grupowe, o których piszemy w tekście o aktywnościach sportowych dla nieśmiałych dzieci.
Po występie pochwal wysiłek i odwagę, a nie tylko efekt. Zamiast mówić, że było idealnie, powiedz konkretnie, co Ci się podobało: głośno zaśpiewana zwrotka, ukłon na koniec, to, że dziecko wyszło na scenę mimo strachu. Jeżeli coś poszło nie tak, nie analizujcie błędów od razu. Na rozmowę o tym, co można zrobić inaczej, przyjdzie czas za kilka dni, gdy emocje opadną. Dziecko, które zapamięta występ jako przygodę zakończoną uznaniem bliskich, przy następnej okazji będzie odważniejsze.
Przeczytaj także
Jak wybrać bezpieczny rowerek trójkołowy dla dwulatka
Wybór pierwszego rowerka trójkołowego dla dwulatka to nie lada wyzwanie, które łączy w sobie troskę rodzica o bezpieczeństwo z chęcią sprawienia…
Czytaj dalej: Jak wybrać bezpieczny rowerek trójkołowy dla dwulatkaJak wybrać odpowiednie obuwie sportowe dla dziecka w wieku przedszkolnym
Dziecięce stópki to prawdziwe arcydzieła natury, wymagające szczególnego wsparcia podczas codziennych zabaw i aktywności. Z odpowiednio dobranym…
Czytaj dalej: Jak wybrać odpowiednie obuwie sportowe dla dziecka w wieku przedszkolnymJak wybrać bezpieczny plac zabaw dla dziecka w różnym wieku
Plac zabaw to miejsce, które może stać się centrum radości i rozwoju dla dzieci, ale też miejscem, gdzie bezpieczeństwo staje pod znakiem zapytania…
Czytaj dalej: Jak wybrać bezpieczny plac zabaw dla dziecka w różnym wieku